Kaynak okuma durumları
- Veri okundu
- Kaynak okundu ve en az bir kesinti kaydı bulundu.
- Boş olduğu doğrulandı
- Kaynak okundu ve kaynak açıkça kesinti bulunmadığını belirtti.
- Okunamadı
- Kaynağa o an ulaşılamadı ya da kaynak boş döndü. Bu durumda kesinti olmadığı sonucuna varılmaz.
- Yapı değişti
- Yanıt geldi ama beklenen yapı bulunamadı. Bu durumda da kesinti olmadığı sonucuna varılmaz.
Kaynaklar en sık 30 dakikada bir, kendini tanıtan bir istemciyle okunur; hata sürerse aralık kademeli olarak uzatılır.
Karne: gözlem günü
Birim gözlem günüdür: kaynağın o gün en az bir kez başarıyla okunduğu gün. Okunamayan günler hesaba katılmaz — ne paya ne paydaya girer.
- n: pencere (son 30, 90 veya 365 gün) içindeki gözlem günü sayısı.
- k: mahallenin kesinti yaşadığı gözlem günü sayısı. Ham oran = k / n.
Büzülmüş oran (Beta-Binomial)
Az gözlemli mahallelerde uç değerleri yumuşatmak için ilçe ortalamasına doğru büzülme uygulanır. İlçedeki mahallelerin oranlarından moment yöntemiyle:
p̄ = ort(pᵢ) · s² = örneklem varyansı(pᵢ) · E = p̄(1−p̄)·ort(1/nᵢ) · τ² = s² − E
M = p̄(1−p̄)/τ² − 1 · α = p̄·M · β = (1−p̄)·M
Büzülmüş oran = (k + α) / (n + α + β)
Mahalleler arasında binom varyansını aşan fark yoksa (τ² ≤ 0) güvenli varsayılan ön-güç M = 30 kullanılır ve bu durum not edilir.
Sıralama: Wilson alt sınırı
Sıralama, oranın %95 Wilson güven aralığının alt sınırına göre yapılır; böylece az gözlemle yüksek görünen oranlar öne çıkmaz.
alt = [p + z²/2n − z·√(p(1−p)/n + z²/4n²)] / (1 + z²/n), z = 1,96
Eğilim: EWMA
Haftalık oranlar λ = 0,3 ile üstel ağırlıklı ortalamaya alınır. Referans, son 4 hafta hariç büzülmüş orandır (μ₀). Denetim sınırları μ₀ ± 3·σ·√(λ/(2−λ)), σ = √(μ₀(1−μ₀)/7). “Artış” veya “azalış” etiketi yalnız sınır aşıldığında gösterilir.
Yetersiz veri
Gözlem günü 30'dan az ise oran gösterilmez ve mahalle sıralamaya girmez; “Veri birikiyor — X gündür izleniyor” yazılır. Mahalle sayfası yalnız en az bir kesinti kaydı ya da en az 30 gözlem günü varsa üretilir.
Yer adı eşleştirme
Kaynaktaki yer adları Türkçe kurallara göre küçük harfe çevrilir, “Mah.”, “Mahallesi”, “Mh.” ekleri ve ilçe öneki temizlenir, ilçe bağlamında resmî mahalle listesiyle eşleştirilir. Tek anlamlı eşleşme yoksa tahmin yapılmaz; kayıt elle inceleme listesine alınır.
